Gecancelde vluchten, lege schappen in de supermarkt en uitpuilende vuilniscontainers. Nederland is massaal in staking. En elke looneisende staker weet: het grootste succes boek je als je de consument in zijn of haar comfort raakt. Een leeg zuivelschap in de supermarkt levert nu eenmaal meer op dan je longen stuk schreeuwen op het Malieveld. Des te opvallender is dat scholen nog steeds open zijn. Want ook in het onderwijs wordt actie gevoerd. Terwijl de klimaatactivisten zich aan de A12 vastplakten, kozen de onderwijsvakbonden voor een geruisloos protest. Met 16.000 handtekeningen legden ze een stevige looneis voor alle leraren op tafel bij de minister. Stakingen worden nog even uitgesteld. De eindexamens moeten natuurlijk wel gewoon doorgaan. 

Dát er in het onderwijs best een centje meer geïnvesteerd mag worden, behoeft weinig uitleg. Ik behoor al jaren tot het uitstervende ras van docenten. Hoge werkdruk, uitvliegende babyboomers, de oorzaken zijn bekend. Maar zolang een baan in het onderwijs de beste garantie voor een stevige burn-out is, acht ik de kans zeer klein dat het lerarentekort op korte termijn wordt opgelost. Het gevolg: bomvolle klassen, overwerkte docenten en een sloot aan zzp’ers om de gaten nog een beetje te dichten. Het is allemaal geen nieuws en toch lijkt het kabinet al jaren niet veel meer in huis te hebben dan een huis-tuin-en-keukenverbandtrommel met prachtige pleisters.

In plaats van met een fatsoenlijke zak structureel geld te komen, teert het onderwijs al jaren op kortstondige, incidentele geldstromen. Tijdelijk extra geld waar scholen niet veel meer mee kunnen doen dan nog meer tijdelijke krachten inhuren. Of de boel opnieuw inrichten, dat kan ook. De kinderen zitten dan dus wel aan mooie tafels, maar nog altijd met meer dan dertig in een lokaal. Minder leerlingen betekent immers meer docenten. Waar zou je die structureel van kunnen blijven betalen als de geldkraan weer even snel kan worden dichtgedraaid? Dus blijven de klassen net zo vol als de takenlijst van de leraar. Zie hier een van de belangrijkste oorzaken van het lerarentekort: wie kiest er voor een beroep als je geen tijd en rust hebt om te doen waar je goed in bent (fatsoenlijk onderwijs verzorgen)?

Gelukkig hebben we een vracht aan zzp’ers die te hulp schieten. Een lesje hier, een opvanguurtje daar. Alles om de boel wat lucht te geven en het onderwijs aan de gang te houden. Uurtje factuurtje, een prima besteding van het tijdelijke geld. Zonder die zzp’ers zou het hele onderwijskaartenhuis in elkaar kachelen. Heel wat scholen krijgen hun rooster alleen maar rond dankzij tijdelijke krachten. Daar worden schoolleiders ook niet blij van. Ze hebben alleen geen andere optie dan die prachtige maar duurbetaalde pleister.

De grote vraag is: is de minister bereid te investeren in iets meer dan de eerste de beste EHBO-doos? En belangrijker: wat is ervoor nodig om hem zover te krijgen? Moet het onderwijs dan toch gaan staken, zoals de vakbonden willen als de minister niet snel over de brug komt? Moeten we alle kinderen naar huis sturen totdat er een structurele geldboom wordt opgetuigd? Ik zie het weinig leraren doen. Het is het grote dilemma van de onderwijssector: werknemers werken niet voor de baas. Tegen een baas was iedereen allang in opstand gekomen, maar een kind stuur je niet naar huis. Als het na de zomer al tot staken komt, zal de actie één, hooguit twee, dagen duren. Dan is het wel weer tijd om aan het werk te gaan en slaapt Den Haag rustig verder.

Zie ik dan helemaal geen lichtpuntjes? Jawel hoor. Ik denk dat het wel goed komt met ons onderwijs. Je hoeft geen dokter te zijn om te weten dat pleisters verhullen maar niet genezen. Vroeg of laat komt de wond tevoorschijn en kan zelfs Den Haag niets anders doen dan met serieuze investeringen komen. Minister Wiersma heeft de eerste pleister van het onderwijsbestel al losgetrokken: hij is van plan alle zzp’ers uit het onderwijs te weren. Vind ik een puik plan. Laat de minister maar eens ontdekken welke stinkende wond er dan tevoorschijn komt. Hoe meer pleisters hij lostrekt, hoe angstaanjagender de aanblik zal worden. Vierdaagse schoolweken, nóg vollere klassen en een oplopend ziekteverzuim onder docenten. Zonder plakpleisters dondert het kaartenhuis vanzelf wel in elkaar. En zo zijn we weer terug bij de lege schappen en overvolle containers. Want wie gaat de levensmiddelen nog leveren en het vuil ophalen als de chauffeurs hun leerplichtige kroost thuis hebben zitten? Als de economie in gevaar komt, komt het kabinet vanzelf over de brug. Daar kennen we Rutte inmiddels lang genoeg voor.